Lampy robocze LED do pojazdów i maszyn – jak wybrać

Lumeny, kandele i luksy – co oznaczają te wartości?

Lumen (lm) to jednostka strumienia świetlnego, czyli całkowitej ilości światła emitowanej przez lampę. Wielu producentów podaje lumeny surowe (raw), obliczone na podstawie diod LED. Lumeny efektywne uwzględniają straty w optyce i kloszu i zawsze są niższe. Porównywać należy wartości tego samego rodzaju.

Kandela (cd) to jednostka światłości w danym kierunku, a luks (lx) – natężenia oświetlenia, czyli ilości światła docierającej do powierzchni. Natężenie oświetlenia maleje z kwadratem odległości: 1380 cd daje ok. 150 lx w odległości 3 metrów, ale poniżej 40 lx w odległości 6 metrów.

Małe lampy o strumieniu 500–1500 lm sprawdzają się jako oświetlenie stopni i bliskiego otoczenia. Duże maszyny mają często kilka lamp lub belek świetlnych o strumieniu kilku tysięcy lumenów każda.

Charakterystyka wiązki: spot, flood czy szeroka?

O charakterystyce wiązki decyduje soczewka lub odbłyśnik. Wybór zależy od tego, gdzie i jak daleko potrzebne jest światło.

Typowe rozwiązanie to lampy flood z przodu i po bokach, tam gdzie pracuje operator, oraz spot tam, gdzie trzeba widzieć daleko.

Temperatura barwowa i oddawanie barw

Temperaturę barwową podaje się w kelwinach. Lampy robocze do pojazdów mają zwykle 5000–6500 K, czyli chłodną biel zbliżoną do światła dziennego, która zapewnia dobry kontrast. Cieplejsze światło, ok. 3000–4000 K, jest często odbierane jako mniej oślepiające, gdy deszcz, śnieg lub pył odbijają światło.

Współczynnik oddawania barw podaje się jako Ra lub CRI, gdzie 100 odpowiada światłu dziennemu. Wartość 70 lub więcej wystarcza do większości zadań, ale przy rozróżnianiu kabli oznaczonych kolorami, węży hydraulicznych czy klas drewna przydaje się wyższa wartość.

Napięcie, EMC i homologacje

Większość lamp roboczych obsługuje zarówno 12 V, jak i 24 V, często w zakresie np. 9–32 V lub 10–30 V. Elektryczne wózki widłowe i maszyny górnicze mają często wyższe napięcie akumulatorów, a pojazdy szynowe pracują przy 24, 72 lub 110 V DC. Należy sprawdzić, czy lampa wytrzyma napięcie w danym pojeździe.

Lampa LED ma driver, który kluczuje prąd. Słabej jakości driver może zakłócać radio FM i DAB oraz radiotelefony. Znak E zgodnie z Regulaminem EKG ONZ nr 10 (R10) potwierdza, że lampa przeszła badania EMC dla pojazdów drogowych. Oznaczenie składa się z litery E, numeru kraju udzielającego homologacji i numeru homologacji.

Lampy robocze nie mają homologacji do oświetlania drogi podczas jazdy i należy ich używać, gdy pojazd wykonuje pracę. W Szwecji na przykład białe światło skierowane do tyłu wolno stosować wyłącznie podczas cofania lub przy pracy, która tego wymaga.

Szczelność, drgania, ciepło i żywotność

IP67 oznacza, że lampa jest pyłoszczelna i wytrzymuje chwilowe zanurzenie w wodzie. IP69K, zapisywany czasem jako IP6K9K, pochodzi z normy samochodowej ISO 20653. Lampa musi wytrzymać mycie wodą o temperaturze 80 °C pod ciśnieniem 80–100 bar z bliskiej odległości. Ma to znaczenie w maszynach, które są często myte, np. w rolnictwie, transporcie żywności i górnictwie.

Drgania i wstrząsy niszczą połączenia lutowane i uchwyty. Warto wybierać lampy z obudową z odlewu aluminiowego, zalaną elektroniką i solidnym uchwytem. Klosze z poliwęglanu są odporne na uderzenia kamieni, ale powinny mieć powłokę odporną na UV, aby nie żółkły.

Diody LED są wrażliwe na ciepło. Ciepło jest odprowadzane przez żebra chłodzące lampy, a niektóre lampy automatycznie zmniejszają strumień świetlny, gdy zbytnio się nagrzeją. Żywotność podaje się często jako L70, czyli liczbę godzin, po której strumień świetlny spada do 70 % wartości początkowej.

Montaż, olśnienie i światła ostrzegawcze

Lampy należy montować wysoko i kierować w dół, na obszar roboczy. Trzeba unikać oświetlania elementów samej maszyny, takich jak wysięgnik czy maska, ponieważ powoduje to odblaski i cienie. Światła nie należy kierować na kabinę ani na inne osoby pracujące w pobliżu. W pyle i śniegu lampy zamontowane w pewnej odległości od linii wzroku operatora powodują mniejsze olśnienie światłem odbitym. Kable i złącza, np. Deutsch DT lub AMP Superseal, muszą mieć taki sam stopień szczelności jak lampa.

Lampy błyskowe, belki świetlne i belki ze strzałką kierunkową ostrzegają innych uczestników ruchu przed pojazdem, który stoi lub pracuje na drodze. W Europie mają homologację według UNECE R65. Kolor pomarańczowy stosuje się w pojazdach roboczych, takich jak pomoc drogowa, pługi śnieżne i pojazdy serwisowe, a niebieski jest zarezerwowany dla pojazdów uprzywilejowanych. Produkty północnoamerykańskie są często oznaczane zamiast tego jako SAE Class 1.

Przykłady zastosowań i częste błędy

• Rolnictwo i leśnictwo – ciągniki, kombajny i maszyny leśne pracujące długie zmiany po zmroku.
• Budownictwo – koparki, ładowarki kołowe i wozidła z wysokimi wymaganiami dotyczącymi szczelności i odporności na drgania.
• Górnictwo – belki świetlne o bardzo dużym strumieniu i szerokim zakresie napięcia.
• Wózki widłowe i magazyny – niebieski punkt ostrzegawczy na posadzce przed wózkiem informuje pieszych, że wózek się zbliża.
• Pojazdy ratownicze i serwisowe – oświetlenie otoczenia pojazdu w połączeniu ze światłami ostrzegawczymi.
• Kolej – oświetlenie wózków i obszarów roboczych pod pociągiem zgodne z EN 50155.

1. Porównywanie lumenów surowych z efektywnymi. Tych wartości nie da się porównać. Lepiej zapytać o natężenie oświetlenia w luksach w danej odległości.
2. Niewłaściwa charakterystyka wiązki. Spot tam, gdzie potrzebny jest flood, daje jasne plamy i ciemne strefy.
3. Tania lampa bez znaku E. Zakłócenia radiowe często wychodzą na jaw dopiero po zamontowaniu lampy na maszynie.
4. IP67 w maszynie mytej pod ciśnieniem. IP67 nie obejmuje badania myciem wysokociśnieniowym. Należy wybrać IP69K.
5. Niewłaściwe napięcie. Lampa 9–32 V nie wytrzyma napięcia akumulatora wózka widłowego 48 V lub 80 V.

Oświetlenie LED w ofercie SCN

Dostarczamy lampy robocze, belki świetlne i lampy oświetlenia otoczenia marki Proplast oraz lampy robocze, lampy błyskowe i belki ostrzegawcze marki Ecco Safety. Do pojazdów szynowych oferujemy oświetlenie i lampy sygnałowe marki Mafelec.

Przykłady z naszej oferty

Najczęściej zadawane pytania

Ile lumenów potrzebuje lampa robocza?

To zależy od odległości i powierzchni. Do oświetlenia bliskiego otoczenia wystarcza 500–1500 lm, a duże maszyny mają często kilka lamp o strumieniu kilku tysięcy lumenów. Luksy na powierzchni roboczej są lepszą miarą niż lumeny.

Czym różni się spot od flood?

Spot skupia światło w wąskiej wiązce o dużym zasięgu. Flood rozprasza światło szeroko i równomiernie blisko lampy.

Co oznacza znak E na lampie roboczej?

Oznacza, że lampa ma homologację EMC według UNECE R10 i nie zakłóca radia ani elektroniki pojazdu ponad dopuszczalny poziom. Nie oznacza homologacji jako reflektor.

Czym różni się IP67 od IP69K?

IP67 oznacza odporność na chwilowe zanurzenie w wodzie. IP69K oznacza odporność na mycie gorącą wodą pod wysokim ciśnieniem z bliskiej odległości. Lampy, które muszą spełniać oba wymagania, mają oba oznaczenia.

Dlaczego na lampach LED zbiera się śnieg?

Diody LED nie emitują do przodu prawie żadnego ciepła, więc klosz pozostaje zimny. Lampy z podgrzewanym kloszem utrzymują go wolnym od śniegu i lodu.